2911 Sayılı Kanun Madde 32/1 Kapsamında Dağılmama Suçu: Yargıtay İçtihatları Işığında Teknik Bir Analiz

2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 32. maddesinin 1. fıkrası, uygulamada sıklıkla karşılaşılan ve ifade özgürlüğü ile doğrudan ilintili bir düzenlemedir. Yakın tarihli Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Yargıtay 3. Ceza Dairesi kararları, bu suçun oluşması için üç temel şartın kümülatif olarak gerçekleşmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Mahkumiyet İçin Gereken Üç Temel Unsur

Yargıtay içtihatlarına göre, beraat dışında bir hüküm kurulabilmesi için şu üç hususun her türlü şüpheden uzak delillerle ispatı zorunludur:

• Sanıkların kanuna aykırı gösteri yapan grubun içerisinde yer alması.
• Gruba yönelik, sanıklar tarafından algılanabilecek biçimde usulüne uygun ihtar yapılması.
• İhtara rağmen dağılmayan gruba kolluk tarafından zor kullanılması ve bu zor kullanmaya rağmen dağılmamakta ısrar edilmesi.

Yargıtay Kararlarından Önemli Notlar

"Usulüne uygun yapılacak olan ihtar sonrasında göstericilere dağılmaları için makul bir süre tanınması ve ardından zor kullanılmasına rağmen katılanların dağılmaması gerekmekte olup... güç kullanımı esnasında grubun dağıldığı ve dağılan şahıslardan biri olan sanığın yakalandığı anlaşılmakla, suçun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmelidir."
— Yargıtay CGK, E.2020/16-3, K. 2023/655

Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin (E.2021/12667) vurguladığı üzere, bu maddede cezalandırılan durum toplantıya katılmak değil, dağılma emrine uyulmamasıdır. Eğer topluluk, kolluğun zor kullanmasından önce veya zor kullanma esnasında dağılırsa, suçun "zor kullanmaya rağmen dağılmamakta ısrar etme" unsuru gerçekleşmemiş sayılır.